Trwają prace nad serwisem ZIEMIARADOMSKA.PL , ponieważ już w tej chwili notujemy odwiedziny, dlatego będziemy wdzięczni za Twoją opinię dot. przyszłego wyglądu serwisu.
Napisz nam w komentarzu poniżej (email może podać fikcyjny):
skąd jesteś
oraz
czego się spodziewałeś, lub co chciałbyś w takim serwisie widzieć!
DZIĘKUJEMY SERDECZNIE ZA WSZELKIE UWAGI!
Categories:
Aktualności Tags:
Maria Fołtyn
Urodzona w Radomiu, tu też spędziła swoją młodość. Utrzymuje stałe kontakty z rodzinnym miastem. Tytuł przyznany w r. 1999.
Maria Fołtyn (ur. 1925) – śpiewaczka (sopran) i reżyser operowy; 1949–62 solistka Opery Warszawskiej, następnie teatrów operowych w Lipsku, Lubece, Hamburgu, 1967–70 Teatru Wielkiego w Łodzi; od 1971 reżyser spektakli operowych; popularyzatorka twórczości operowej i pieśniarskiej S. Moniuszki (od 1976 dyr. Festiwalu Moniuszkowskiego w Kudowie-Zdroju); reżyserowała m.in. spektakle Halki w Hawanie, Meksyku, Ankarze, Strasznego dworu w Bukareszcie, Tokio; inicjatorka Międzynarodowego Konkursu dla Młodych Śpiewaków im. S. Moniuszki w Warszawie (od 1992).
Antoni Czortek (ur. 17 lipca 1915 roku w Grudziądzu, zm. 15 stycznia 2004 roku w Radomiu) – bokser, zawodnik Pomorza Grudziądz, Skody i Okęcia Warszawa, Radomiaka Radom; olimpijczyk z Berlina (1936), wicemistrz Europy (Dublin 1939), mistrz Polski (1934, 1938, 1939, 1949), wicemistrz Polski (1935, 1948), brązowy medalista mistrzostw Polski (1936); wystąpił 23 razy w reprezentacji Polski. W 1949 roku jako pierwszy sportowiec naszego regionu sięgnął po tytuł mistrza Polski.
Antoni Czortek rozpoczął swoją karierę w Grudziądzu. Jako chłopca pasjonowała go lekka atletyka.
Kariera niskiego, niepozornego chłopca (stąd też otrzymał od kolegów przydomek Kajtek) potoczyła się błyskawicznie. Po dwóch latach treningów w 1934 roku wywalczył pierwszy tytuł mistrza Polski. Mając zaledwie dziewiętnaście lat zwyciężył medalistę mistrzostw Europy Szapselsa Rotholca. W tym samym roku przeprowadził się do Warszawy. W 1936 roku reprezentował barwy Polski w igrzyskach olimpijskich. Największe triumfy święcił jednak trzy lata później. W styczniu 1939 roku uznany został najlepszym zawodnikiem meczu Polska – Szwecja, za co z rąk króla Gustawa otrzymał puchar. Niespełna trzy miesiące później, w kwietniu w Dublinie zdobył tytuł wicemistrza Europy wagi piórkowej. Po tym sukcesie wyznaczony został do reprezentacji Starego Kontynentu na mecz z USA. Do wyjazdu jednak nie doszło, we wrześniu w karabinem w ręku Czortek bronił Ojczyzny. Wraz z 36 Pułkiem Piechoty wyruszył na front pod Wieluń. Tam jego oddział uległ przeważającej sile wroga. Czortek załatwiwszy sobie cywilne ubranie, bocznymi drogami powrócił do Warszawy. Szybko opuścił jednak stolicę, dowiedziawszy się, że jest poszukiwany przez gestapo. Ukrywał się u rodziny żony w Grójeckim. Zaczął zajmować się handlem. Pewnej nocy jadąc z towarem napotkał niemiecki patrol i w czasie ucieczki postrzelony został w nogę. Z trudem dostał się do Grójca, gdzie lekarz nocą potajemnie wyciągnął pocisk z łydki. Postrzałem zostało uszkodzone ścięgno i już do końca życia utykał na nogę. W 1943 roku wrócił do Warszawy, Na dworcu został zatrzymany przez patrol. Okazując lewą kartę na nazwisko Antoni Kamiński, jeden z Niemców rozpoznał w nim świetnego przedwojennego boksera Czortka i odwiózł do gestapo. Wkrótce pięściarz trafił do obozu zagłady w Oświęcimiu. Został tam szybko rozpoznany, biorąc udział w walkach „o życie”. Pierwszą stoczył z hiszpańskim bokserem. W sumie było ich kilkanaście, ale jedna przeszła do historii szczególnie. Czortek zmierzył się z hitlerowskim esesmanem Walterem. Po pierwszym ciosie na szczękę esesman poleciał na deski. Wokół ringu szał radości, a straszny doping mobilizował Czortka do jeszcze lepszej walki. W trzeciej rundzie Niemiec ponownie leżał na deskach. Werdykt był jednogłośny dla Polaka. Pozostali więźniowie w euforii wzięli go na ręce i zanieśli do bloku śpiewając hymn Polski. Nic więc dziwnego, że znakomity przed laty pięściarz już za życia stał się legendą. O zdarzeniu z jego udziałem w obozie zagłady w Oświęcimiu nakręcono film. Po zakończeniu wojny, w 1947 roku Czortek przeniósł się do Radomia. Dwa lata później w barwach Radomiaka wywalczył wicemistrzostwo Polski, by w następnym sezonie sięgnąć po tytuł mistrza. Miał już wówczas 34 lata. Choć Antoni Czortek walczył w ringu blisko dwadzieścia lat, a jego kariera obrosła legendą, skromny sportowiec nie dorobił się wielkich pieniędzy. Mieszkał w Radomiu w pokoju z kuchnią przez ponad pięćdziesiąt lat. Miał nawet kłopoty ze znalezieniem zatrudnienia. W końcu przez lata pracował jako kierowca taksówki. Jego ogromne doświadczenie nie zostało spożytkowane też w roli trenera. Ostatnie dni swojego życia spędził w Domu Weterana.
Kazimierz Paździor
Bokser, stoczył 194 walki, z których 179 wygrał.
W reprezentacji Polski występował 12 razy (10 zwycięstw). Dwukrotny mistrz Polski (1958 i 1960 r.), mistrz Europy (1957, Praga) i mistrz olimpijski (1960, Rzym).
Urodził się 4 marca 1935 r. w Radomiu. Zmarł w czerwcu 2010 roku.
Początkowo (od 1952 r.) reprezentował Broń Radom, pracując w Zakładach Metalowych im. Generała Waltera. Przełomowym momentem w jego karierze sportowej było powołanie do wojska. Trafił do Lublina, gdzie organizowano sekcję bokserską. W 1957 r., po treningach CWKS Legia został powołany do reprezentacji Polski na mecz z RFN. Zwycięska walka rozpoczęła jego wielką międzynarodową karierę. W 1960 r. w Rzymie osiągnął największy sukces w historii radomskiego sportu, zdobywając złoty medal olimpijski. Igrzyska w Rzymie były ukoronowaniem jego krótkiej, bo trwającej niecałe 10 lat kariery Kazimierza Paździora. W rok po sukcesie, w wieku 26 lat, będąc i szczytu sławy, wycofał się z ringu.
Po zakończeniu kariery podjął studia i ukończył Szkołę Główną Planowania i Statystyki w Warszawie. W połowie lat 60. otrzymał propozycję szkolenia bokserów Zagłębia Lubin i przeprowadził się do Lubina, a następnie do Wrocławia. W plebiscycie na najlepszego sportowca Ziemi Radomskiej XX wieku został zdecydowanym zwycięzcą. Tytuł honorowego obywatela nadany uchwałą Rady Miejskiej w Radomiu z dnia 23 lutego 2004 r.
ks. prof. Włodzimierz Sedlak
Wybitny uczony, twórca polskiej bioelektroniki. Przez wiele lat żył i tworzył w Radomiu. Pochowany na cmentarzu Komunalnym na Firleju. Tytuł przyznany w r. 1991.
Włodzimierz Sedlak (1911 – 1993)
Umysł niepospolity, uparty, odkrywca nieznanych ścieżek nauki. Urodził się w wielodzietnej rodzinie górniczej w Sosnowcu. Seminarium duchowne ukończył w Sandomierzu. Po otrzymaniu święceń kapłańskich w 1935 r. odrzucił propozycję dalszych studiów zagranicznych, uczył w szkołach wiejskich (w Ćmielowie). Podczas okupacji przebywał w Siennie. Tam prowadził tajne komplety, założył Towarzystwo Szkoły Średniej, szkołę rzemiosł, gimnazjum i liceum, organizował bibliotekę. W 1946 r. podjął studia na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym UMCS w Lublinie. Uzyskał magisterium z antropologii i pedagogiki, a potem tytuł doktora nauk matematyczno-przyrodniczych. Odtąd jego pasją stała się nauka. Współpracował z Polską Akademią Nauk, wykładał, kierował nowo utworzoną Katedrą Biologii Teoretycznej KUL. W Radomiu zamieszkał w 1959 r. Tu był znany z porywających kazań w kościele mariackim. Głownie jednak zajmował się badaniami z pogranicza wielu dyscyplin naukowych. W Górach Świętokrzyskich odnalazł ślady starożytnego hutnictwa i odtworzył proces dawnego wytopu, badał geologię gór, rudy pirytu i manganu, odkrył pozostałości organizmów dolnokambryjskich, dotąd nauce nieznane. To odkrycie stało się zaczątkiem jego pionierskiej idei „krzemowych początków życia”, wyprzedzającej o lat kilkanaście podobną teorię uczonego brytyjskiego. Nade wszystko przejdzie do historii jako twórca nowej dziedziny – bioelektroniki, elektromagnetycznej teorii życia. Przedstawił ją w wielu rozprawach,
artykułach i publikacjach książkowych: Bioelektronika, Homo electronicus, Życie jest światłem. Wśród ponad dwudziestu wydanych książek księdza profesora są też pozycje literackie: wspomnieniowe i pamiętnikarskie (W pogoni za nieznanym, Człowiek i Góry Świętokrzyskie), w których pisze o swoim życiu i trudnej drodze badacza o rewolucyjnych poglądach. Był profesor Sedlak człowiekiem niezwykle pracowitym, mało wymagającym dla siebie, ale dużo od siebie. Zmarł 17 lutego 1993 r. Pochowany naradomskim cmentarzu komunalnym w dzielnicy Firlej.
Leszek Kołakowski
Filozof i publicysta o międzynarodowej sławie. W Radomiu uczęszczał do szkoły podstawowej, związany z miastem więzami rodzinnymi. Tytuł przyznany w r. 1993.
Kołakowski Leszek (1927 – 17.07.2009), filozof; 1964–68 profesor UW oraz PAN; 1966 usunięty z PZPR, po wydarzeniach marcowych 1968 pozbawiony katedry — emigrował; od 1970 profesor Uniwersytetu w Oksfordzie; przedstawiciel KOR za granicą; 1977 otrzymał Pokojową Nagrodę Księgarzy Niemieckich.; od 1991 członek PAN. W 1998 odznaczony Orderem Orła Białego. Główne dziedziny zainteresowań Kołakowskiego to: filozofia i prądy mistyczne XVII w., filozofia współczesna oraz współczesna kultura i cywilizacja, badanie granic i możliwości filozofii, jej antynomii i iluzji; Kołakowski uprawia także sceptyczno-krytyczną moralistykę filozoficzną, również w konwencji literackiej („Trzynaście bajek” 1963, „Klucz niebieski” i 1964, „Rozmowy z diabłem” 1965, „Czy diabeł może być zbawiony” 1982).
Poglądy Kołakowskiego przeszły ewolucję od marksizmu-leninizmu przez marksizm heglizujący, nawiązujący do różnych nurtów filozofii nowożytnej (oceniony przez komunistyczne władze jako rewizjonizm), do jego krytyki; w 1997 odznaczony Orderem Orła Białego; autor fundamentalnej pracy o marksizmie i jego historii „Główne nurty marksizmu. Powstanie — rozwój — rozkład” (t. 1–3, 1976–78); inne dzieła: „Światopogląd i życie codzienne” (1957), „Jednostka i nieskończoność. Wolność i antynomie wolności w filozofii Spinozy” (1958), „Filozofia pozytywistyczna” (1966), „Kultura i fetysze” (1967), „Traktat über die Sterblichkeit der Vernunft” (1967), „Obecność mitu” (1972), „Husserl i poszukiwanie pewności” (1975, wyd. pol. 1987), „Leben trotz Geschichte” (1977), „Religion: if there is no God” (1982, wyd. pol. poza cenzurą pt. „Religia: Jeśli Boga nie ma”, Londyn 1987, krajowe 1988), „Horror metaphysicus” (1988, wyd. pol. 1990), „Pochwała niekonsekwencji. Pisma rozproszone z lat 1955–1968” (1989), „Cywilizacja na ławie oskarżonych” (1990, wyd. pol. 1990).
Edward Materski
Ksiądz biskup, pierwszy ordynariusz radomski, inicjator utworzenia Diecezji Radomskiej, założyciel Seminarium Duchownego w Radomiu, twórca tygodnika diecezjalnego „Ave”. Doktor teologii, opiekun Wydziału Katechetycznego Kurii Diecezji Radomskiej.
Urodził się 6.01.1923 r. w Wilnie, święcenia kapłańskie przyjął 20.04.1947 r.; 29.10.1968 r. został mianowany biskupem pomocniczym kieleckim i biskupem tyt. Aquasirena, sakrę biskupią przyjął 22.12.1968 r.; od 28.03.1981 r. był biskupem sandomierskim, od 3.10.1981 r. biskupem sandomiersko-radomskim, a od 25.03.1992 do 28.06.1999 r. biskupem radomskim; w latach 1966-1988 był wykładowcą katechetyki formalnej w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim; od 1990 r. katecheta w Liceum Ogólnokształcącym im. R. Traugutta w Radomiu; był także przewodniczącym Komisji Episkopatu Polski ds. Wychowania Katolickiego; jest honorowym obywatelem miast: Radomia (1996r.) i Skarżyska Kamiennej (1997r.).
Andrzej Wajda
Światowej sławy reżyser filmowy i zdobywaca Oscara w roku 2000 za całokształt twórczości, mieszkał w Radomiu w latach 1935 – 46, tu uczęszczał do szkoły i zdał egzamin maturalny. Przekazał kolekcję dzieł własnych oraz innych twórców na rzecz Muzeum Sztuki Współczesnej w Radomiu. Tytuł honorowego obywatela przyznany 28 sierpnia 2000 roku.
Andrzej Wajda (ur. 1926) – reżyser filmowy i teatralny. W 1972–83 kierownik artystyczny zespołu filmowego „X”, opiekun młodych reżyserów tworzących nurt tzw. kina moralnego niepokoju; 1978–83 prezes Stowarzyszenia Filmowców Polskich, 1978–81 także Polskiej Federacji Dyskusyjnych Klubów Filmowych (od 1981 honorowy); 1988 powołany przez Lecha Wałęsę w skład Komitetu Obywatelskiego przy przewodnictwem NSZZ „Solidarność”, przewodniczył (do 1994) Radzie Kultury przy Prezydencie RP; 1989–91 senator; od 1994 członek PAU; w 1997 został członkiem francuskiej Akademii Sztuk Pięknych. Reprezentant kina autorskiego, kreacyjnego i politycznego; nowator w dziedzinie języka filmowego; w różnorodnej twórczości filmowej, czerpiącej głównie z malarstwa i literatury (polskiej i obcej), nawiązywał do narodowej tradycji romantycznej (problemy heroizmu i wyborów moralnych), nasycając narrację filmową poetycką metaforą i symboliczno-barokową ekspresją stylistyczną; emocjonalne widzenie historii łączył z zainteresowaniem wartościami uniwersalnymi (miłość, nienawiść, śmierć). W latach 50. jeden z głównych twórców szkoły polskiej w filmie, reżyser reprezentatywnych dla niej dzieł (Pokolenie 1955 wg B. Czeszki, Kanał 1957 wg J.J. Stawińskiego oraz Popiół i diament 1958 wg J. Andrzejewskiego, Lotna 1959 wg W. Żukrowskiego); prowadząc artystyczny dyskurs na temat polskości, oceny tradycji i historii narodowej tworzył filmowe adaptacje dzieł literackich (Popioły 1965 wg S. Żeromskiego, Brzezina 1970 oraz Panny z Wilka 1979 — oba wg J. Iwaszkiewicza, Krajobraz po bitwie 1970 wg T. Borowskiego, Wesele 1972 wg S. Wyspiańskiego, Ziemia obiecana 1975 wg W. Reymonta, także serial telewizyjny tegoż roku, Kronika wypadków miłosnych 1985 wg T. Konwickiego, Wielki Tydzień 1995 wg J. Andrzejewskiego, Pan Tadeusz 1999 wg poematu A. Mickiewicza); artystyczne przedstawienie współczesnego etosu robotniczego stanowi dyptyk polityczny Człowiek z marmuru (1976) i Człowiek z żelaza (1981, nagrodzony Złotą Palmą w Cannes); autopolemiką z przesłaniem Popiołu i diamentu stał się dramat filmowy Pierścionek z orłem w koronie (1993 wg powieści A. Ścibora-Rylskiego Pierścionek z końskiego włosia); ponadto filmy zrealizowane we współpracy z zagranicznymi producentami, głównie w Niemczech (m.in. Piłat i inni 1972 wg M.A. Bułhakowa, Miłość w Niemczech 1983, Korczak 1990) i Francji (m.in. Danton 1982 wg S. Przybyszewskiej); współpraca z telewizją, m.in. seriale (Z biegiem lat, z biegiem dni 1980, także inscenizacja w krakowskim Starym Teatrze 1978) oraz spektakle Teatru Telewizji (Makbet 1969, Noc listopadowa 1978); odkrył wiele indywidualności aktorskich (Z. Cybulski, K. Janda, D. Olbrychski, W. Pszoniak, A. Seweryn). Współpraca z teatrami w kraju (wieloletnia ze Starym Teatrem w Krakowie, w Warszawie z Teatrem Ateneum i Teatrem Powszechnym — także dyrektor artystyczny 1989–90) i za granicą; zrealizował m.in. adaptacje prozy F.M. Dostojewskiego (Biesy 1971 Kraków i 1974 New Haven, ekranizacja 1987 Francja; Nastasia Filipowna wg Idioty 1977 Kraków, 1989 Tokio, ekranizacja 1994 Japonia; Zbrodnia i kara 1984 Kraków, 1986 Berlin Zach.), dramatów S. Wyspiańskiego (Wesele 1963 i 1991 Kraków; Noc listopadowa 1974 Kraków, 1979 Weimar), Przybyszewskiej (Sprawa Dantona 1975 Warszawa, 1978 Sofia, 1982 Wenecja), W. Szekspira (Hamlet 1960 Gdańsk, 1981 i 1989 Kraków), E.Brylla (Dybuk 1988 na motywach sztuki Sz. An-skiego, Kraków i Tel Awiw-Jaffa). W 1974 otrzymał nagrodę państw. I st., laureat kilkudziesięciu międzynarodowych nagród filmowych (m.in. Césara 1982, Felixa 1990 i Oskara 2000 za całokształt twórczości filmowej). Twórczość Wajdy przyczyniła się do upowszechnienia kina i aktorstwa pol. w świecie. Inicjator (1994) i jeden z fundatorów Centrum Kultury Jap. w Krakowie.
Tadeusz Sołtyk
Nestor polskiego lotnictwa, wybitny konstruktor, badacz i pedagog (ur. 30 sierpnia 1909 r. w Radomiu, zm. 14 lipca 2004 r.)
Uczył się w radomskim gimnazjum im. Tytusa Chałubińskiego. Przejawiał zainteresowanie naukami ścisłymi. Ukończył wydział mechaniczny Politechniki Warszawskiej.
Pracował w biurze konstrukcyjnym PZL w Warszawie, uczestnicząc w projektowaniu samolotów Sum i Karaś, w Lotniczych Zakładach Doświadczalnych w Łodzi – jako główny konstruktor i dyrektor, kierując pracami projektowymi Szpaka, Żaka, Junaka, Żurawia Misia. Od 1951 roku główny konstruktor Instytutu Lotnictwa w Warszawie, zaprojektował; Junak 3, sanitarną wersję CSS-13, nowoczesny metalowy samolot szkolny dla wojska – TS-8 Bies. W Ośrodku Konstrukcji Lotniczych WSK Warszawa-Okęcie zaprojektował pierwszy polski samolot odrzutowy TS –11 Iskra, oblatany 28 kwietnia 1960 r. W 1964 r. otrzymał zadanie opracowania naddźwiękowego samolotu szkolno-treningowego TS-16 Grot. Prace zostały wstrzymane na etapie projektu wstępnego i makiety. Zmiana polityki wobec lotnictwa spowodowała zlikwidowanie na przełomie 1964/1965 Ośrodka Konstrukcji Lotniczych. Tadeusz Sołtyk podjął pracę w Przemysłowym Instytucie Automatyki i Pomiarów. Projektował i wykonywał automatykę dla kilkunastu statków i zakładów przemysłowych.
Nie przerywając pracy konstrukcyjnej, Tadeusz Sołtyk wykładał na politechnikach Gdańskiej, Łódzkiej, Warszawskiej oraz Wojskowej Akademii Technicznej. Jest autorem czterech książek, siedmiu patentów i licznych artykułów.
Profesor Sołtyk był członkiem Krajowej Rady Lotnictwa ( od 1990 r.), członkiem rady naukowej Instytutu Lotnictwa, rady naukowej Przemysłowego Instytutu Automatyki i Pomiarów. Był członkiem rady naukowej Instytutu Technicznego Wojsk Lotniczych, rady naukowej Wojskowego Instytutu Medycy Lotniczej, Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej Kadr Naukowych przy Prezydium Rady Ministrów.
Poza lotnictwem był wielkim pasjonatem żeglarstwa. Wielokrotnie wygrywał regaty, w tym dwukrotnie organizowane przez Yacht Klub Polski o nagrodę Prezydenta RP na łodzi własnej konstrukcji. Zaprojektował i zbudował osiem typów jachtów żaglowych śródlądowych i morskich.
Za opracowanie konstrukcji samolotów i wdrożenie do produkcji otrzymał wiele nagród i odznaczeń, m.in. Sztandar Pracy, Krzyż Kawalerski Odrodzenia Polski, Złoty Krzyż Zasługi. W 1975 r. otrzymał tytuł profesora.
W 2003 r otrzymał tytuł honorowego obywatela Radomia.
Mieści się w gmachu popijarskim w rynku.
To największe radomskie muzeum, ma niezwykle ciekawą historię, którą odnaleźliśmy na jego stronie internetowej.
Rozwijający się w XIX wieku ruch kolekcjonerski oraz powstawanie oddziałów Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego na terenach polskich będących pod zaborami sprzyjało powstawaniu muzeów o charakterze regionalnym.
Znany radomski kolekcjoner ks. Jan Wiśniewski w grudniu 1913 roku część swoich zbiorów muzealnych przekazał Radomskiemu Oddziałowi Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. Ta darowizna przyczyniła się do powstania muzeum w Radomiu. Ksiądz zastrzegł sobie prawo wycofania darowizny w przypadku nie wywiązania się Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego ze zobowiązań, urządzenia i otwarcia w ciągu roku muzeum.
Wybuch I wojny światowej wstrzymał prace nad organizacją muzeum, a opiekę nad zbiorami przekazano osobom prywatnym. Część przechowywana była w posesji Macieja Glogiera przy obecnej ulicy Sienkiewicza 12, oraz w domu inż. Stanisława Magnusa (ówczesnego prezesa PTK) przy obecnej ulicy Curie-Skłodowskiej 6. Mimo, iż zbiory zostały rozproszone oraz częściowo niszczały, ksiądz nie wycofał darowizny.
W 1921 roku PTK wznowiło działalność i zaczęło rewindykować zbiory oddane na przechowanie. Dzięki staraniom działaczy PTK 18 marca 1923 r. w jednej z sal ówczesnego gmachu Starostwa przy obecnej Żeromskiego 53, otwarto pierwszą regionalną placówkę muzealną. Właśnie tę datę przyjmujemy jako początek muzealnictwa radomskiego.
Nowa placówka działała w tym pomieszczeniu przez dwa lata, po czym, zbiory przemieszczono do prywatnego pomieszczenia w kamienicy Stefana Hempla przy obecnej Żeromskiego 46. Kolejnym miejscem lokalizacji muzeum była ulica Poniatowskiego 6, gdzie w 3 salach (oraz kuchnia, łazienka i przedpokój) będących własnością Państwowej Wytwórni Broni dnia 30 marca 1930 roku uroczyście otwarto muzeum. Duże zasługi w urządzeniu nowej siedziby położył inż. Kazimierz Ołdakowski dyrektor Państwowej Wytwórni Broni i ówczesny prezes PTK. Pierwszymi pracownikami społecznymi byli: J. W. Paszkowski, inż. A. Pinno i mgr J. Jarzyńska zajmujący się sprawami administracyjnymi, St. Neuman – opiekujący się numizmatami, dział archeologiczny prowadził H. Sznuro, etnograficzny – St. Trzebiński, a bibliotekę – K. Marks.
Muzeum rozwijało się, przybywało zbiorów i dotychczasowe pomieszczenia okazały się niewystarczające. W tej sytuacji Zarząd Miejski przydzielił placówce obszerny lokal przy ul. Grodzkiej 8.
Perturbacje wojenne i rozproszenie personelu spowodowały, iż opuszczone zbiory Zarząd Miejski przeniósł do pomieszczeń na piętrze przy obecnej Żeromskiego 9.
Dekretem z 23.07.1940 r. PTK zostało rozwiązane, a jego majątek w tym i muzeum (Zarządzenie z 2.07.1942 r.) w 1942 roku przeszło na rzecz Generalnego Gubernatorstwa.
Od września 1939 roku do lipca 1942 roku w zamkniętym dla publiczności muzeum, pod nadzorem Gestapo, pracował St. Trzebiński inwentaryzując i porządkując zbiory. Świadomie przedłużał pracę, ponieważ śledził losy PTK-owskich muzealiów. Po jej zakończeniu został w 1942 roku wywieziony do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, skąd nie powrócił.
Odtąd muzeum dostępne było tylko dla publiczności niemieckiej. Zmieniono jego charakter tworząc „muzeum osobliwości”.
Po wycofaniu się Niemców z Radomia w styczniu 1945 roku zbiory zostały rewindykowane. Muzeum mieściło się jeszcze w dotychczasowym lokalu. Ponieważ nie był on odpowiedni na cele muzealne, dzięki zabiegom Naczelnika Wydziału Oświaty, Kultury i Sztuki Zarządu Miejskiego R. Myszkiewicza muzeum uzyskało okazały gmach po byłym Oddziale Banku Handlowego w Łodzi przy ul. Piłsudskiego 12. Budynek ten był zbudowany w 1892 roku jako prywatny dom rejenta Wł. Kulczyckiego, a od 1906 r. był własnością wyżej wymienionego banku (był to budynek piętrowy, częściowo podpiwniczony o pow. 660 m2).
Po adaptacji i remoncie w maju 1945 roku muzeum przeniosło się do tegoż gmachu i zainaugurowało swą działalność otwarciem 21 października 1945 r. wystawy przeglądowej malarstwa polskiego.
Placówka przyjęła nazwę Muzeum Miejskie, podlegała Zarządowi Miasta, a kierował nią inż. J. W. Paszkowski. Personel składał się z sześciu osób zatrudnionych w działach: sztuki, archeologii, historii z biblioteką oraz personelu obsługi.
Zasięgiem swojej działalności obejmowało miasto Radom i powiaty: radomski, iłżecki, kozienicki, konecki i opoczyński. Za cel stawiało sobie: gromadzenie zbiorów, pracę naukową i popularyzatorską, wydawanie wydawnictw, prowadzenie studiów regionalnych i ochronę zabytków.
W tym okresie najważniejszym zadaniem było zabezpieczenie mienia podworskiego, selekcja i inwentaryzacja zbiorów. W 1947 roku zwiększyła się obsada do 10 osób.
Jak się okazało w rzeczywistości warunki lokalowe nie były najlepsze, brakowało zaplecza magazynowego, a ponadto do 1953 roku część pomieszczeń zajmowało Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych i Związek Polskich Artystów Plastyków Oddział w Radomiu.
W 1949 roku muzea miejskie zostały przejęte przez Ministerstwo Kultury i Sztuki (Uchwała Nr 78 Komitetu Rady Ministrów do Spraw Kultury i Sztuki z dnia 6.10.1949 r.). Merytorycznie podlegało Muzeum Świętokrzyskiemu w Kielcach.
W 1952 roku dotychczasowy kierownik inż. J. W. Paszkowski przeszedł na emeryturę, a placówkę przejęła mgr Anna Apanowicz.
Naczelna Dyrekcja Muzeów i Ochrony Zabytków postanowiła stworzyć w Radomiu tzw. „muzeum podstawowe”, mające obrazować materialistyczny pogląd na powstanie i rozwój życia na ziemi. Wiązało się to z urządzeniem stałej ekspozycji, a więc i przeprowadzenia kapitalnego remontu budynku, który trwał od 1953 do 1954 roku. Umożliwiło to udostępnienie publiczności dwóch stałych ekspozycji: „Rozwój świata” i „Historia Radomia”.
Kolejne posunięcia administracyjne spowodowały, że muzeum ponownie w 1958 roku przeszło pod zarząd miejski, a konkretnie PMRN w Radomiu.
W pracy merytorycznej zaczęły dominować zagadnienia dotyczące Radomia i terenów podległych, w wyniku czego w 1964 roku Muzeum zostało przemianowane na Muzeum Regionalne.
W tym dziesięcioleciu muzeum rozwijało się merytorycznie a także organizacyjnie, powstały działy: oświatowy (1952 r.), archeologiczny (1964 r.) i etnograficzny (1965 r.).
Nowopowstałe działy, wprawdzie z jednoosobową obsadą, rozpoczęły intensywne, systematyczne badania terenowe prowadzące do powiększenia zbiorów.
Efektem rozrastania się muzeum było przyznanie mu w 1964 roku budynku dawnego kościoła św. Wacława na Placu Starego Miasta 13. Po remoncie przeniesiono tam część zbiorów archeologicznych, zorganizowano także pracownię Działu Archeologii.
Należałoby wspomnieć, że w latach 1969 – 1971 muzeum było również siedzibą konserwatora miejskiego.
Kolejne adaptacje gmachu głównego w 1966 r. pozwoliły na poprawę warunków wystawienniczych muzeum i magazynowych.
W 1968 r. – przystosowano dalsze pomieszczenia piwniczne na magazyny dla archeologii i wykonano remont sal wystawowych I piętra.
Wraz z powstaniem w Radomiu województwa, Muzeum Regionalne zostało przekształcone w Muzeum Okręgowe (Zarządzenie Nr 11 Wojewody Radomskiego z dnia 1.07.1975 r.), a jego dyrektorem został mgr Tomasz Palacz.
Zgodnie z nowym statutem, było to muzeum wielodziałowe, swoją działalnością objęło teren województwa radomskiego, a w zakresie badań i gromadzenia zbiorów etnograficznych i przyrodniczych również tereny sąsiednich województw.
Zwierzchni nadzór nad Muzeum pełniło Ministerstwo Kultury i Sztuki, a bezpośredni Wojewoda Radomski.
W nowym statucie wyraźnie zaznaczono, iż jest to placówka o charakterze naukowo-badawczym i oświatowym. W celu spełnienia swych zadań ma: gromadzić, przechowywać, konserwować, opracowywać i udostępniać dobra kultury w zakresie archeologii, historii, literatury, sztuki, etnografii i przyrody.
Muzeum Okręgowemu w Radomiu na prawach Oddziału podlega Muzeum Jana Kochanowskiego w Czarnolesie i od 1977 do 1989 roku podlegał Punkt Wystawowy w Zwoleniu, który w 1989 roku przekazany został władzom gminnym.
W związku z powołaniem w 1976 r. Muzeum Wsi Radomskiej jako samodzielnej placówki, Muzeum Okręgowe przekazało mu swoje zbiory etnograficzne, ograniczając swoje zainteresowania w tym zakresie do sztuki nieprofesjonalnej.
W drugiej połowie lat siedemdziesiątych i pierwszej osiemdziesiątych placówka rozwijała się dynamicznie: w 1977 roku obsadzono Dział Przyrody, w 1982 roku – Gabinet Numizmatyczny, a w 1985 roku utworzono stanowisko Głównego Inwentaryzatora.
Kiedy w 1978 roku budynek kościoła św. Wacława przekazano na potrzeby kościelne, zbiory archeologiczne przeniesiono do magazynów muzealnych.
Muzeum 1 lipca 1976 roku po sześcioletnich staraniach otrzymało dawny „zespół popijarski” znajdujący się w Rynku Nr 11 do swojej dyspozycji.
„Zespół popijarski” wzniesiony został w XVIII wieku według projektu Antoniego Solariego i w późniejszych okresach był rozbudowywany w stylu klasycystycznym. Ogólna powierzchnia obiektu 4 519 m2.
W 1977 roku rozpoczęto prace nad dokumentacją konserwatorską gmachu. Przed rozpoczęciem remontu konserwatorskiego (1981 r.) w obiekcie zlokalizowane były magazyny archeologii, etnografii, przyrody oraz częściowo historii i sztuki, które w trakcie jego trwania ulegały częstym przemieszczeniom.
31.10.1983 roku odszedł dyrektor mgr T. Palacz, władze wojewódzkie pełnienie obowiązków dyrektora powierzyły mgr Barbarze Hrynkiewicz.
Równolegle nastąpiły pewne zmiany w statucie, między innymi: Gabinet Numizmatyczny strukturalnie znalazł się w Dziale Historii, dotychczasowy Dział Etnograficzny włączony został do Działu Sztuki, do Działu Naukowo-Oświatowego włączono Bibliotekę z wydawnictwami, ze stolarni podległej dotychczas Działowi Administracyjno-Gospodarczemu, Pracowni Fotograficznej i Pracowni Plastycznej utworzono Dział Techniczno-Konserwatorski.
Nowym dyrektorem Muzeum od 16 lutego 1984 roku do 2006 r. był mgr Janusz Pulnar. W owym czasie rozpoczęto gruntowny remont zespołu popijarskiego, który ukończony został w 2008 r.
24 października 2008 r. nastapiło uroczyste otwarcie nowo odrestaurowanego skrzydła południowego budynku, w którym mieści się Dział Przyrody. Skrzydło to zostało przebudowane i unowocześnione dzięki dotacjom z Unii Europejskiej (ZPORR – Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego - jednen z sześciu programów operacyjnych, które służą realizacji Narodowego Programu Rozwoju na lata 2004-2006) oraz Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego.
Pod konic lat osiemdziesiatych Muzeum zaczęło realizować wielkie wystawy historyczne – historyczno-literackie. Wiele z nich zostało docenionych i nagrodzonych w konkursach na najciekawsze qwydarzenie muzealne roku, m.in.:
1. „Racławice – prawda – legenda – symbole” (wyróżnienie) 1987
2. „Huculszczyzna” (nagroda I stopnia) 1988
3. „Andrzej Wajda – Autoportret” (wyróżnienie) 1990
4. „Kozaczyzna” (wyróżnienie) 1992
5. „Chłopi w sztuce polskiej” (nagroda II stopnia) 1994
6. „Tytus Chałubiński – Tatry” (nagroda II stopnia) 1995
7. „Jan III Sobieski – Castrum Doloris 1696 – 1996” (nagroda II stopnia) 1996
8. „Klejnoty kolekcji Dzieduszyckich” (nagroda II stopnia) 1997 9. „Epoka Pana Tadeusza” (nagroda II stopnia) 1998
10. „W kraju Ligii i Ursusa” (wyróżnienie) 2002
11. „Lwów – miasto otwarte” – I nagroda w konkursie „Mazowieckie Zdarzenia Muzealne WIERZBA” za rok 2006
12. „Skad nasz ród… Wczesne średniowiecze w krinie między Wisł, Kamienną a Pilicą” – wyróżnienie w konkursie „Mazowieckie Zdarzenia Muzealne WIERZBA” za rok 2006.
Od czerwca 2008 roku dyrektorem Muzeum im. Jacka Malczewskiego jest mgr Adam Zieleziński.
W drugiej połowie lat osiemdziesiątych Muzeum przyjmowało sukcesywnie pomieszczenia po remoncie w „zespole popijarskim” i tak: 1987 r. – docelowo Dział Archeologiczny, w 1990 r. – Dział Naukowo-Oświatowy, aby w połowie 1991 roku całkowicie opuścić pomieszczenia przy ul. Piłsudskiego 12.
Obecnie muzeum w całości zajmuje gmach popijarski (w części odremontowanej) przy ul. Rynek 11, oraz przy Rynek 4/5, gdzie mieści się od 1990 r. Muzeum Sztuki Współczesnej (powołane Zarządzeniem Nr 109/90 Wojewody Radomskiego z 10.11.1990 r.). W końcu 1992 roku Muzeum przejęło Pracownię Konserwacji Dzieł Sztuki (Zarządzenie Nr 53/92 Wojewody Radomskiego z 8.07.1992 r.), wyłączoną z Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych w Szydłowcu.
Muzeum im. J. Malczewskiego posiada następującą strukturę:
Oddziały:
- Muzeum Sztuki Współczesnej,
- Muzeum Jana Kochanowskiego w Czarnolesie.
Działy merytoryczne:
- Archeologiczny,
- Historii,
- Gabinet Numizmatyczny,
- Sztuki Dawnej,
- Sztuki Nieprofesjonalnej,
- Przyrody,
- Naukowo-Oświatowy,
- Biblioteka,
- Pracownia Konserwacji Dzieł Sztuki.
Działy usługowe:
- Finansowo-Księgowy,
- Administracyjno-Gospodarczy,
- Techniczno-Plastyczny
więcej o Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu można dowiedzieć się na stronie http://www.muzeum.edu.pl
Categories:
Kultura Tags:
muzeum